Hồ sơ chức danh có hai thước đo định lượng, và cả hai đều tích lũy dần qua nhiều năm. Hiểu cách chúng vận hành từ sớm giúp người làm khoa học không rơi vào tình trạng làm nhiều nhưng kê được ít.
Điểm công trình khoa học
Mỗi loại công trình được quy đổi thành điểm theo khung do Hội đồng Giáo sư nhà nước ban hành. Các yếu tố ảnh hưởng tới điểm:
- Loại công trình — bài báo tạp chí, sách phục vụ đào tạo, đề tài nghiên cứu đã nghiệm thu, bằng sáng chế.
- Uy tín nơi công bố — tạp chí thuộc danh mục quốc tế uy tín được tính cao hơn tạp chí trong nước; danh mục cụ thể do hội đồng ngành xác định.
- Vị trí tác giả — tác giả chính hoặc tác giả liên hệ hưởng phần điểm lớn hơn đồng tác giả.
- Số tác giả — điểm của một công trình chia cho những người đứng tên.
Hệ quả thực tế của cách chia điểm
Đây là chỗ đáng biết sớm.
Một người đứng tên thứ năm trong mười bài báo có thể tích lũy được ít điểm hơn người là tác giả chính của bốn bài. Cách tính này khuyến khích chủ trì công việc chứ không khuyến khích góp mặt.
Điều đó không có nghĩa nên từ chối hợp tác. Nó có nghĩa: khi bắt đầu một công trình chung, thứ tự tác giả nên được bàn ngay từ đầu, dựa trên phần đóng góp thật. Bàn sau khi bài đã viết xong luôn khó hơn.
Giờ chuẩn giảng dạy
Giờ chuẩn là đơn vị quy đổi khối lượng công việc của giảng viên. Không phải cứ một giờ đứng lớp là một giờ chuẩn — các hoạt động khác nhau có hệ số quy đổi khác nhau:
- Giảng lý thuyết, hướng dẫn thực hành, thí nghiệm.
- Hướng dẫn đồ án, khóa luận, luận văn, luận án.
- Ra đề, chấm thi, coi thi.
- Biên soạn chương trình, giáo trình.
Cơ sở giáo dục đại học quy định định mức giờ chuẩn hằng năm và hệ số quy đổi cụ thể trong quy chế của mình.
Vì sao giờ chuẩn quan trọng trong hồ sơ
Tiêu chuẩn chức danh không chỉ đếm số năm công tác mà còn xét việc hoàn thành định mức giờ chuẩn theo từng năm học. Người có nhiều công trình nhưng không đủ giờ giảng vẫn không đạt — vì đây là chức danh trong hệ thống giáo dục đại học, không phải giải thưởng nghiên cứu thuần túy.
Việc nên làm hằng năm
Không nên đợi tới lúc chuẩn bị hồ sơ mới đi thu thập. Ba việc nhỏ làm mỗi cuối năm học:
- Xin xác nhận giờ chuẩn của năm học vừa qua, lưu lại bản có dấu.
- Cập nhật bảng công trình cá nhân: tên bài, tạp chí, năm, vị trí tác giả, và bản sao đầy đủ.
- Lưu quyết định giao nhiệm vụ hướng dẫn và quyết định tốt nghiệp của người mình hướng dẫn.
Ba việc này mỗi năm mất một buổi. Dồn tới lúc làm hồ sơ, phần khó nhất luôn là xin lại giấy tờ từ những năm đã lâu và từ nơi công tác cũ.